Quạt ồn, vỏ máy và throttle nhiệt: chọn laptop mỏng từng bước

Quạt quay mạnh và ồn khi tôi kết xuất video, chơi game hay mở nhiều tab nặng là phản ứng đúng của hệ thống đang giữ xung nhịp. Tiếng ồn tăng theo tải rồi hạ dần khi tác vụ kết thúc thì không có gì phải lo. Điều đáng ngại là tiếng ồn không tương xứng với việc đang làm.

• Chỉ lướt web, soạn văn bản mà quạt gào hết công suất liên tục: đáng lo.
• Để máy không làm gì mà quạt rú không nghỉ: đáng lo.
• Âm lạch cạch, rít cao hoặc ù kèm rung: nghi ổ bi quạt mòn.
• Tải nặng mà máy nóng ran, quạt lại im: nguy hiểm vì thiếu làm mát.

Nhận đúng loại âm thanh giúp tôi khoanh vùng nguyên nhân trước khi mở máy, tránh đổ oan cho quạt trong lúc lỗi nằm ở đường khí. Bụi bẩn và keo tản nhiệt khô là hai thủ phạm phổ biến khiến quạt quay gấp hơn theo thời gian.

Cách giảm ồn tại nhà và lúc nào cần bảo hành được phân tích trong bài về quạt laptop ồn, kèm bảng triệu chứng và hướng xử lý.

Laptop hiếm khi dùng một vật liệu cho cả bốn mặt vỏ. Khung bàn phím, nắp màn hình, đáy và phần kê tay thường là các vật liệu khác nhau, nên tôi luôn hỏi vật liệu đó nằm ở mặt nào trước khi so sánh.

Về tỷ trọng, magie nguyên chất nặng khoảng 1,74 g/cm³, nhôm khoảng 2,70 g/cm³, nhựa polycarbonate chỉ 1,20 đến 1,22 g/cm³. Nhựa nhẹ nhất nhưng mô-đun đàn hồi chỉ 2,0 đến 2,4 GPa, so với khoảng 69 GPa của hợp kim nhôm 6061 và 45 GPa của magie nguyên chất. Vỏ nhựa muốn đủ cứng phải dày hơn, nên máy chưa chắc nhẹ hơn.

• Vỏ kim loại dẫn nhiệt tốt hơn, nhưng cũng làm phần kê tay nóng lên rõ hơn.
• Khung magie thường nằm bên trong, ít nhìn thấy nhưng giữ cho thân máy cứng.
• Móp, nứt và cong vênh là ba kiểu hỏng khác nhau, cần kiểm riêng từng kiểu.

Bài về vỏ nhôm, vỏ magie và vỏ nhựa so sánh từng vật liệu theo thói quen sử dụng, với bảng tỷ trọng và độ cứng đầy đủ.

Throttle nhiệt là lúc máy tự hạ xung và công suất để tránh quá nóng, nên hiệu năng dài hạn thấp hơn điểm đo ban đầu. Bài gốc lấy Dell XPS 13 Plus dùng Core i5-1240P làm ví dụ: điểm Cinebench R15 ban đầu đạt 1.591 nhưng còn 1.213 sau khoảng 20 vòng chạy liên tục, mất 378 điểm, tương đương 23,8%. Máy chỉ giữ khoảng 76,2% kết quả ban đầu, nên việc kết xuất kéo dài 30 phút sẽ chịu ảnh hưởng rõ hơn phép thử vài phút.

Không phải suy giảm nào cũng do nhiệt. Dell XPS 15 dùng Core i7 có công suất ngắn hạn PL2 khoảng 90 W trong 30 giây rồi về PL1 gần 35 W. Máy chưa chạm nhiệt cực cao nhưng hiệu năng dài hạn vẫn giảm vì giới hạn điện năng.

Chỉ số nào nên theo dõi khi kiểm tra throttle được trình bày trong bài về laptop mỏng, kèm quy trình kiểm tra thực tế.

Trước khi mang máy đi sửa, tôi thử các việc không cần tháo máy. Việc đầu tiên là đảm bảo khe hút gió không bị che, tránh để máy trên chăn hay đệm. Kê máy cao hơn mặt bàn vài centimet cũng giúp khí lưu thông tốt hơn.

• Chuyển sang chế độ Quiet hoặc Balanced trong phần mềm của hãng, chấp nhận hiệu năng thấp hơn một chút.
• Đóng ứng dụng chạy nền ngốn CPU mà không cần dùng.
• Cập nhật BIOS và driver, vì nhiều bản cập nhật chỉnh lại đường cong quạt.
• Thổi bụi ở khe gió bằng khí nén theo từng đợt ngắn, giữ quạt không quay quá nhanh.

Nếu máy còn bảo hành, tôi không tháo nắp đáy vì có thể mất quyền bảo hành. Tiếng lạch cạch, rít kèm rung nên mang đến trung tâm bảo hành sớm, vì ổ bi quạt hỏng sẽ dẫn tới quạt dừng và máy quá nhiệt.

• Quạt ồn khi tải nặng, hạ khi nghỉ: bình thường, không cần can thiệp.
• Quạt ồn khi nghỉ: thử vệ sinh khe gió và đổi chế độ nguồn, không hết thì bảo hành.
• Muốn máy mỏng, nhẹ và bền: ưu tiên khung magie hoặc nhôm, đọc bài đo hiệu năng duy trì.
• Cần kết xuất dài: chọn máy có tản nhiệt dày, đừng dựa vào điểm đo ngắn.

Ba thứ quạt, vỏ và throttle gắn với nhau: vỏ kim loại tản nhiệt tốt thì quạt ít phải quay gấp, và máy ít bị hạ xung hơn. Nên tôi đọc chúng như một cụm chứ không tách riêng.

Để xem điểm nhiệt và tiếng ồn của từng mẫu, Bảng Điểm Laptop có phần chấm riêng.